Balata Pad Kalınlığı Ölçme

Fren pedalına basınca içimi bir şüphe kaplıyordu

İlk defa balatalarımı kendim kontrol etmeye karar verdiğim gün, aslında bir sese kulak vermiştim. Sabah soğuk motorla yola çıkarken tekerlekten "cırt" gibi kısa bir metal teması geliyordu, birkaç frenden sonra kayboluyordu. Servise gitsem "balatalar bitmiş, ikisi de değişecek" diyeceklerini biliyordum ama gerçekten bitmiş miydi, yoksa sadece yüzeyde bir pas mı vardı? Bunu öğrenmenin yolu tahmin etmek değil, ölçmekti.

Fren balatası dediğimiz parça, metal bir taban plakası üzerine preslenmiş sürtünme malzemesinden oluşur. Zamanla bu sürtünme malzemesi aşınır ve incelir. Kritik nokta şu: ölçtüğümüz şey balatanın toplam kalınlığı değil, sadece üzerindeki sürtünme malzemesinin kalınlığıdır. Ben ilk denememde bu hatayı yaptım, taban plakasını da dahil edip "daha 8 mm var, rahatım" dedim. Oysa gerçek sürtünme malzemesi 4 mm civarındaydı. Yani balata pad ölçümü yaparken metal plakayı zihninizde ayırmayı öğrenmek ilk adım.

Sağlıklı balata ne kadar kalın olur?

Yeni bir ön balata genelde 10-12 mm sürtünme malzemesiyle gelir, arka balatalar biraz daha ince olabilir. Aşındıkça bu değer düşer. Pratikte kendime şu eşikleri koydum:

Bu değerler mutlak kanun değil; aracın kullanım kılavuzunda üreticinin verdiği minimum bir sayı varsa ona uymak gerekir. Ama sahada işe yarayan bir çerçeve bu. Bir de şu var: 3 mm altına indiğinde balatanın kendisi ısıyı taşıyamaz hale gelir, fren yağının sıcaklığı artar. O yüzden fren yağı kontrolüyle balata kontrolünü aynı gün yapmayı alışkanlık edindim.

Ölçüm yöntemlerini karşılaştırdım

Üç farklı yolla denedim ve hepsinin ayrı bir kullanım alanı olduğunu gördüm.

Ben ikisini birleştiriyorum: lastik basıncını kontrol ettiğim her seferde jant aralığından şöyle bir göz atıyorum, mevsim lastiği değişiminde ise tekerlek zaten sökülü olduğu için kumpasla düzgün bir ölçüm alıyorum. Bu ikinci fırsatı kaçırmamak çok mantıklı, çünkü tekerleği ayrıca sökme zahmetine girmiyorsun.

Adım adım nasıl yapıyorum

1. Araç düz zeminde, el freni çekili, kontak kapalı. Arka balatalara bakacaksam el frenini bırakıp takozla önlem alıyorum.
2. Direksiyonu ölçeceğim tarafın tersine tam kırıyorum. Bu hareket kaliperi jant aralığından görünür hale getiriyor.
3. Bir el lambasıyla kaliperin içine bakıyorum. Disk ile kaliper gövdesi arasında iki balata görürsünüz: dıştaki ve içteki.
4. Mastarı ya da kumpasın derinlik ucunu sürtünme malzemesinin yüzeyine dayayıp metal plakaya kadar olan mesafeyi ölçüyorum.
5. Dört tekerleği de not ediyorum. Telefonun notlar uygulamasına tarih ve kilometreyle birlikte yazıyorum; bir sonraki ölçümde aşınma hızını görmek paha biçilmez.

Bakarken sadece kalınlığa değil, aşınmanın biçimine de dikkat edin. Bir balatanın üst tarafı 6 mm, alt tarafı 3 mm ise buna eğik aşınma denir ve kaliper pistonu ya da kılavuz pimlerinin sıkıştığını gösterir. Aynı akstaki iki balata arasında 2 mm'den fazla fark varsa yine kaliper tarafında bir sorun aranır. Sadece yeni balata takmak bu durumda kısa süre sonra aynı derde dönüş demektir.

Sesler size ne anlatıyor?

• Sürekli, tiz metalik cızırtı: Çoğu balatada ince bir metal aşınma sacı vardır, sınıra gelince diske değip bu sesi çıkarır. Bu bir uyarıdır, ölçmeye gerek bile kalmadan değişim zamanı gelmiştir.
• Frene basınca derin gıcırtı ve titreme: Balata bitmiş, taban plakası diske temas ediyor olabilir. Bu noktada disk de gidiyor demektir.
• Sabahları tek seferlik hafif ses: Genelde gece biriken yüzey pası. Benim ilk vakam buydu, balatalar 6,5 mm çıktı ve gereksiz masraftan kurtuldum.

Benim önerim