Araç Klima Sistemi Bakımı

Geçen yaz Ankara–Adana yolunda klimam kendini gösterdi: İlk yarım saat serin üfledi, sonra hava yavaş yavaş ısındı, üfleme gücü de bir sigara dumanı kadar kaldı. Servise gitmeden önce kendim bakmaya karar verdim ve iş bir polen filtresinde bitti. O günden sonra klima bakımını, motor yağı değişimi kadar rutin bir işe dönüştürdüm. Anlatacaklarım tamamen kendi garajımda, elimle yaptığım işlerden çıktı.

Önce Şikâyeti Doğru Tanımlayalım

“Klima soğutmuyor” cümlesi çok geniş. Ben teşhis için önce şu üç soruyu soruyorum:

• Üfleme gücü mü zayıf, hava sıcaklığı mı yüksek? Fan sonuna kadar açıkken bile hava cansız çıkıyorsa sorun büyük olasılıkla filtre ya da evaporatör tıkanıklığıdır.
• Kompresör devreye giriyor mu? Motor çalışırken klimayı açıp kaputu kaldırdığımda kompresör kasnağının göbeğinin dönmeye başladığını duyarım; hafif bir "tık" sesi gelir ve rölanti devri birkaç yüz devir düşer. Hiç tepki yoksa elektrik ya da düşük gaz basıncından kaynaklanan koruma devresi devrede olabilir.
• Kötü koku var mı? Islak çorap kokusu, evaporatör yüzeyinde biriken nem ve bakteri anlamına gelir. Bu kokuyla sıcaklık düşüklüğü genelde birlikte yürür.

Bir de klasik bir yanılgı var: Aracın soğutma sistemi (radyatör, antifriz) ile kabin kliması aynı şey değil. Motor sıcaklığı yükseldiğinde birçok araç kliması kendini korumak için kapanır; bu durumda sorun klimada değil, soğutucu sıvı devresindedir. Antifriz seviyesi ve radyatör peteklerinin temizliği ayrı bir konu, onu soğutucu sıvı prosedürü tarafında ele almıştım.

Kendi Yaptığım Ön Bakım Sırası

Araba kliması nasıl bakılır sorusunun cevabı, benim için hep aynı sırayla ilerleyen dört adımdır.

1. Polen (kabin) filtresini çıkar. Çoğu araçta torpido gözünün altında ya da arkasında, bazılarında ön cam altındaki plastik kapakta durur. Filtreyi ışığa tutup baktığımda ışık geçmiyorsa değiştiririm; yılda bir, tozlu yolda çok gidiyorsam altı ayda bir. Basınçlı hava ile temizlemek geçici çözüm, kâğıt gözenekleri bir kez kirlendi mi eski performansı vermez.
2. Ön kondenseri yıka. Tamponun arkasında, radyatörün önünde duran ince petek kondenserdir. Böcek, yaprak ve çamurla dolar. Ben bahçe hortumuyla, düşük basınçta ve peteklere paralel yıkarım. Yüksek basınçlı yıkayıcı kanatçıkları yatırır, o zaman iş büyür.
3. Tahliye hortumunu kontrol et. Klimayı bir süre çalıştırdıktan sonra aracın altında, yolcu ayaklığının hizasında damlayan su birikmesi olmalı. Su yoksa tahliye hortumu tıkalı demektir; ince bir tel ya da hortumu elle sıvazlayarak açarım. Tıkanık hortum, kabin halısı altına su sızdırır.
4. Sistemi kurut. Yolun son 5 dakikasında klimayı kapatıp fanı en yüksek kademede bırakırım. Evaporatör kurur, koku üreten bakteri üremez. Bu ufak alışkanlık bana yıllardır dezenfektan masrafı yaptırmadı.

Seçenekleri Karşılaştırdım

Klima şikâyetinde önünüzde genelde şu yollar var. Tabloyu kendi deneyimimden çıkardım:

Hazır gaz kitlerini neden sevmediğimi ayrıca söyleyeyim: Sistem kapalı bir devre, gaz kendiliğinden tükenmez. Azaldıysa bir yerden kaçıyordur. Kaçağı bulmadan gaz basmak, delik lastiğe her sabah hava basmaya benzer. Üstelik fazla dolum, kompresöre ve basınç anahtarına zarar verir; bir onarım faturası, filtrenin onlarca katı eder.

Elektrik Tarafını Atlamayın

Bir keresinde klimam hiç çalışmadı, gaz da yerindeydi. Sorun 10 amperlik bir sigortaydı. Klima düğmesine bastığınızda hiçbir ses ve tepki yoksa sigorta kutusuna bakmak, kompresör soketini kontrol etmek beş dakikanızı alır. Kabin fanı hiç dönmüyorsa fan rölesi ya da fan direnci de şüpheli listesindedir; elektrik arızalarını ayrı bir rehberde adım adım işlemiştim.

Benim Önerim

Kendi başına uygulayacak birine şunu söylüyorum: Yılda bir kez, bahar sonunda polen filtresini değiştir, kondenseri yıka, tahliye hortumunun aktığını gör ve klimayı kışın da ayda birkaç dakika çalıştır. Kışın çalıştırmak, kompresör keçelerinin yağlanmasını sağlar; en sık gördüğüm gaz kaçakları hiç kullanılmayan sistemlerin kuruyan keçelerinden çıkıyor.

Bu dört işi yaptıktan sonra soğutma hâlâ zayı